Astronomik Zaman Rölesi Nedir? Nasıl Çalışır?
Astronomik zaman rölesi, bulunduğunuz yerin enlem ve boylamına göre gün doğumu ve gün batımı saatlerini kendisi hesaplayan ve çıkış kontakını bu saatlere göre açıp kapatan bir zaman rölesidir. Böylece sokak, bahçe, cephe veya tabela aydınlatması akşam kendiliğinden yanar, sabah kendiliğinden söner. Mevsimler değiştikçe saatin elle yeniden ayarlanması gerekmez.
Astronomik Zaman Rölesi Nedir?
Zaman saatleri iki ana gruba ayrılır: analog ve dijital. Analog zaman saatleri mekanik kadranla çalışır ve zamanla kayabilir. Dijital olanlar saniye düzeyinde ayar yapılmasına izin verir. Astronomik (coğrafi konumlu) zaman saatleri dijital grubun içindedir; kullanıcının girdiği enlem ve boylam bilgisine göre gün doğumu ve batımı saatlerini otomatik ayarlar.
Nasıl Çalışır?
- Cihazın saati ve tarihi ayarlanır.
- Kurulum yerinin konumu girilir. Bazı modellerde şehir seçilir, bazılarında enlem ve boylam elle yazılır.
- Röle, her gün için gün doğumu ve batımı saatini hesaplar.
- Programa göre kontak gün batımında kapanır (aydınlatma yanar), gün doğumunda açılır. Bazı modellerde (örneğin Entes DTR-10) bu saatlere belirli bir süre eklenebilir veya çıkarılabilir.
Klasik zaman saatinde ise açma ve kapama saatleri sabittir. Yaz ve kış gün batımı saati değiştiği için sabit programlı bir saat yılın bir bölümünde ışığı erken ya da geç yakar; bu yüzden mevsimsel ayar gerekir.
Astronomik Röle ile Analog Zaman Saati Arasındaki Fark
| Özellik | Astronomik zaman rölesi | Analog zaman saati |
|---|---|---|
| Çalışma mantığı | Konuma göre gün doğumu ve batımı hesaplanır | Sabit saatlere göre açar ve kapatır |
| Mevsimsel ayar | Gerekmez | Gerekir |
| Ayar hassasiyeti | Dijital, saniye düzeyinde | Analog saatler kayabilir |
| Tipik kullanım | Dış mekân, sokak, bahçe, cephe, tabela | Sabit saatli basit programlar |
Hangi Alanlarda Kullanılır?
- Bahçe ve çevre aydınlatması: Gün batımında yanıp sabah sönen peyzaj ve yol aydınlatması.
- Bina cephesi ve girişler: Cephe ve ortak alan aydınlatması.
- Otopark ve ortak alanlar: Site, apartman ve iş yeri çevreleri.
- Tabela ve reklam aydınlatması: Akşam açılan, sabah kapanan tabelalar.
- Pano içi zaman kontrollü uygulamalar: Sulama gibi zamanlı işlerde de zaman röleleri kullanılır.
Astronomik Zaman Rölesi Seçerken Nelere Bakılır?
| Kriter | Neden önemli |
|---|---|
| Kontak akımı ve yük | Röle kontağının taşıyabileceği akım, bağlanacak yüke yeterli olmalıdır. Yük ilk çalışmada yüksek akım çekiyorsa kontak zarar görebilir. Bu durumda kontaktör veya ara röle kullanılır. |
| Besleme gerilimi | Cihazın şebeke gerilimine uygun olması gerekir. |
| Pil veya yedek | Yedek bataryası olmayan saat elektrik kesildiğinde saati kaybedebilir ve program yanlış çalışır. |
| Program sayısı | Aynı cihazla kaç ayrı zamanlama yapılacağını belirler. |
| Kontak sayısı | Birden fazla çıkışı ayrı ayrı yönetmek mümkün olur. |
| Montaj şekli | Pano içi ray montajı yaygındır. |
| Koruma sınıfı | Toz ve neme karşı korumalı bir pano kutusu içinde kullanılması önerilir. |
Entes DTR-10 Ürün Sayfasındaki Teknik Değerler
Özgürsa Elektrik'te Entes DTR-10 Astronomik Zaman Rölesi ürün sayfasında şu bilgiler yer alır:
| Özellik | Sayfadaki değer |
|---|---|
| Besleme gerilimi | 190–260 V AC, 50/60 Hz |
| Kontak | 2 adet C/O (değişen kontak), 16 A / 4000 VA (cos φ = 1) |
| Program sayısı | 15 (P01–P15) |
| Astronomik fonksiyon | Gün doğumu ve gün batımı; ±9:59:59 süre ekleme veya çıkarma |
| Konum | Türkiye'nin 81 ili, Alanya ve Bodrum veya elle enlem/boylam girişi |
| Montaj | Ray montaj |
| Koruma sınıfı | IP41 ön panel, IP20 klemensler |
| Çalışma sıcaklığı | -25 °C / +60 °C |
Ön panelin IP41, klemenslerin IP20 olması nedeniyle cihazın toza ve neme karşı korumalı bir pano kutusu içinde kullanılması doğru olur; teknik kılavuzlar da zaman saatlerinin IP korumalı kutularda kullanılmasını önerir. Ürün sayfasındaki kontak akımı bilgisi için satın almadan önce üretici katalogunu da kontrol edin.
Montaj ve Güvenlik Uyarısı
Zaman rölesinin şebeke bağlantısı ve yük kontağının bağlanması elektrik tesisatı işidir. Bağlantılar enerji kesilerek ve yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır. Büyük yüklerde kontağı doğrudan kullanmak yerine kontaktör kullanılmalı, kablo kesiti ve sigorta değeri yüke göre belirlenmelidir.
İlgili Ürünler
Zaman röleleri için Zaman Saati kategorisine bakabilirsiniz. Astronomik model olarak Entes DTR-10 Astronomik Zaman Rölesi Çift Kontaklı, analog alternatif olarak Legrand 412790 Sigorta Tipi Analog Zaman Saati 16A 230V sayfalarına göz atabilirsiniz. Bağlantı ve pano malzemeleri için Elektrik Tesisat Malzemeleri Nedir? rehberi yardımcı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Astronomik zaman rölesi nedir?
Konuma göre gün doğumu ve gün batımı saatlerini hesaplayıp çıkış kontakını bu saatlere göre açıp kapatan zaman rölesidir.
Astronomik zaman rölesi nasıl çalışır?
Kurulum yerinin enlem ve boylamı girilir; cihaz her gün gün batımı ve doğumu saatini hesaplar ve kontakı buna göre çalıştırır.
Astronomik röle ile fotosel arasındaki fark nedir?
Fotosel ortam ışığını algılar. Astronomik röle ise ışığı ölçmez; konum ve takvime göre hesaplanan saatlerde çalışır.
Mevsim değişince saati ayarlamam gerekir mi?
Astronomik röle gün doğumu ve batımı saatlerini kendisi güncellediği için mevsimsel ayar gerekmez. Saat ve tarih doğru kalmalıdır.
Elektrik kesilirse röle ne olur?
Yedek bataryası olmayan cihaz saati kaybedebilir. Entes DTR-10 sayfasında değiştirilebilir pil ve ek rezerv belirtilmiştir.
Aydınlatma yükünü doğrudan röleye bağlayabilir miyim?
Yükün çektiği akım kontak değerinin altındaysa mümkündür. Yük ilk çalışmada yüksek akım çekiyorsa kontaktör veya ara röle gerekir. Hesabı elektrikçiye yaptırın.